ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΙΑΝΤΙΝΗΣ, ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, σελ. 88
«Σχετικά με το αίτημα της πειθαρχίας στη δική μας ποίηση βρίσκουμε δύο πορείες που ξεχωρίζουν καθαρά. Η μία μοιάζει το μαρμαροκάρφωτο καλντερίμι. η άλλη το φευγαλέο χωματόδρομο που κάπου χάνεται.
Η πρώτη, η πορεία της πειθαρχίας, αρχίζει από το Σολωμό και φτάνει στον Ελύτη του Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό. Η άλλη, η χαλαρή, αρχίζει από το Βαλαωρίτη και φτάνει στον Ελύτη του Ήλιος ο πρώτος.
Στη σειρά που κεφαλή της έχει το Σολωμό ανήκουν οι πλείστοι Εφτανησιώτες, ο λιτός και αναγκαίος Μαβίλης, ο Βάρναλης στις αντρειωμένες του στιγμές, ο Σεφέρης όπου το πετυχαίνει, ο Μυριβήλης, ο Γρυπάρης σε αρκετές χειρονομίες του, δέκα ποιήματα όλα κι όλα του Σικελιανού, ο Ελύτης του Φωτόδεντρου, και του Σηματολόγιου.
Στη σειρά που κεφαλή της έχει το Βαλαωρίτη, θα συντάξεις Ρομαντικούς και Φαναριώτες, το «πολύ και συμπεφορημένον» της ποιητικής σάρκας του ισχνού Παλαμά, όλο σχεδόν το ποιητικό σώμα του Σικελιανού έξω από τη μία ωμοπλάτη του. και ακόμη έναν άφθονο Καρυωτάκη, κι έναν αφθονότερο Εμπειρίκο, για να σταθώ σε καλές περιπτώσεις.
Σ’ αυτές τις δύο κύριες κατευθυντήριες συγκεντρώνουνται οι ποιητές μας. Οι λιγότεροι λιγότερο στη μια, οι περισσότεροι περισσότερο στην άλλη.
Στη γραμμή του Σολωμού κυριαρχεί ο τρόμος και το σέβας απέναντι στην τέχνη. Η δημιουργία ορθώνεται βασανιστική, δύστοκη, επιβεβλημένη, καθαρτήρια. Εδώ η βουή της φύσης η ανόργανη με καιρό και με κόπο και με νόημα γίνεται τόνος μουσικός και ρυθμός ζωής.
Στη γραμμή του Βαλαωρίτη, αντίθετα, η ποιητική ύλη μένει πολύ κοντά στο ακατέργαστο και στην πρωτόγονη φυσικότητα. Η έμπνευση δε μεταστοιχειώνεται σε μορφή, και ο οίστρος ελάχιστα ανέχεται να υποβληθεί στις οδύνες της επεξεργασίας του χαλκέα θεού.
Υπάρχει όμως και το τρίτο. Έξω από σειρές ποιητών ή αστερισμούς. Είναι δύο άστρα λελυπημένα και σιγαλέα όπως θα ‘λεγε ο Κάλβος. Ο Παπαδιαμάντης και ο Καβάφης.
Οι δυο αυτοί μακαντάσηδες της λύπης και της στέρησης προχώρησαν από τη μια γραμμή στην άλλη με τρόπο αποφασιστικό και νικητήριο. Ενώ, δηλαδή, ξεκίνησαν μέσα στην αντάρα του Βαλαωρίτη, πριν ακόμη φτάσουν στο μεσοστράτι της τέχνης τους άλλαξαν μεταβολισμό και βγήκαν στο γαλανό ξέφωτο του Σολωμού.»
