Η κυβέρνηση μας λέει πως επαναδιαπραγματεύεται τους όρους του μνημονίου με την ΕΕ. Για αυτό το λόγο έστειλε τον Γιάννη Βαρουφάκη σε διάφορες χώρες τις Ευρώπης, για να περάσει το μήνυμα των θέσεών μας και να μαζέψει υποστήριξη. Το αν τα κατάφερε θα το δούμε λίγο παρακάτω.
Εν τω μεταξύ το ερώτημα που πλανάται στο δικό μου μυαλό τουλάχιστον είναι αν τελικά έχουμε μια διαπραγμάτευση ή όχι.
Προκειμένου να έχεις διαπραγμάτευση πρέπει να πληρούνται οι δύο παρακάτω προϋποθέσεις:
Να έχεις κοινό έδαφος με την άλλη πλευρά
Να μπορείς να μετακινηθείς από τη θέση σου προκειμένου να συναντήσεις τον άλλο σε κάποιο σημείο της διαδρομής, όχι απαραίτητα στη μέση.
Ας δούμε το κάθε ένα ξεχωριστά
Κοινό έδαφος
Λέμε πως τα δύο μέρη μιας διαπραγμάτευσης έχουν κοινό έδαφος όταν μέρος των στόχων τους είναι κοινό.
Όταν ξεκίνησε η κρίση, η ΕΕ και η Ελλάδα είχαν ξεκάθαρο κοινό έδαφος: την παραμονή της Ελλάδας μακριά από την άτακτη χρεοκοπία. Αυτό συνέβηκε διότι οι διάφορες Ευρωπαϊκές τράπεζες είχαν πολλά ομόλογά μας και αν κάναμε παύση πληρωμών οι συνέπειες θα ήταν μεγάλες και δυσάρεστες.
Μέσα στα 5 χρόνια που πέρασαν από τότε, η ΕΕ φρόντισε να εξαφανίσει αυτό το κίνδυνο και πλέον, ακόμα και αν η Ελλάδα κηρύξει παύση πληρωμών, οι επιπτώσεις θα είναι πολύ μικρές. Τόσο μικρές ώστε να τις αντέξει άνετα το τραπεζικό της σύστημα χωρίς ιδιαίτερες συνέπειες. Συνεπώς το κοινό έδαφος της μη άτακτης χρεοκοπίας της Ελλάδας δεν υπάρχει πια.
Ποιο άλλο θα μπορούσε να είναι κοινό έδαφος; Να μείνει η Ελλάδα στην ΕΕ; Γιατί να ενδιαφερθεί η ΕΕ για την Ελλάδα; Αποτελεί ένα πολύ μικρό ποσοστό του Ευρωπαϊκού ΑΕΠ. Δεν θα κλονιστούν ισορροπίες ούτε θα μειωθεί η δύναμη.
Μήπως η περιβόητη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας έχει σημασία; Όχι στρατιωτικά μιας και η εποχή των διακρατικών πολέμων πέρασε. Πλέον το εμπόριο σε μια παγκοσμοιοποιημένη οικονομία είναι πιο κερδοφόρο από ένα πόλεμο. Ας το δούμε διαφορετικά. Τι ζημιά θα πάθει η ΕΕ αν η Ελλάδα είναι αδύναμη; Δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι.
Μήπως κοινό έδαφος είναι η «συνέχεια και συνεκτικότητα της ΕΕ», όπως μου είπε ένας φίλος; Προσωπικά δεν πιστεύω πως οι συναισθηματισμοί επηρεάζουν σε αυτό το επίπεδο. Η ΕΕ θα συνεχίσει να υπάρχει και χωρίς την Ελλάδα. Αντιθέτως, αν υποχωρήσει η ΕΕ στα αιτήματα της Ελλάδας τότε ίσως να ρισκάρει τη συνεκτικότητά της, αλλά αυτό θα το δούμε παρακάτω.
Δεν βλέπω λοιπόν κοινό έδαφος. Μπορεί να μου ξεφεύγει κάτι και θα ήθελα λογικές προτάσεις, αλλά εγώ δεν βλέπω τίποτε άλλο.
Δυνατότητα μετακίνησης των θέσεων
Ας ξεκαθαρίσουμε από την αρχή πως οι θέσεις των δύο μερών, Ελλάδας (μέσω κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ) και ΕΕ είναι αρκετά ξεκάθαρες. Η ΕΕ θέλει υλοποίηση του προγράμματος όπως αυτό είχε συμφωνηθεί από την κυβέρνηση Σαμαρά μιας και θεωρεί πως ένα κράτος έχει συνέχεια όποιο κόμμα και αν κυβερνά, και ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει, ή τουλάχιστον ήθελε γιατί μετακινεί τις θέσεις του τελευταία, να επαναδιαπραγματευθεί το μνημόνιο από το μηδέν.
Μετά από τις συναντήσεις που είχε ο υπουργός Οικονομικών Γ. Βαρουφάκης φαίνεται το εξής: Ο ΣΥΡΙΖΑ, μέσω Βαρουφάκη, μετακινεί τις θέσεις του (δείτε πως ξεχάστηκε το θέμα του κουρέματος και λοιπές δηλώσεις περί 67%) ενώ η ΕΕ δεν έχει κουνήσει ούτε χιλιοστό!
Μπορεί κάποιος να μου πει πως αυτό είναι μέρος της τακτικής της ΕΕ, αλλά δεν νομίζω και θα σας πω γιατί. Η ΕΕ έχει πει ξεκάθαρα, από όλα τα «στόματα», πως αλλαγή στους όρους του προγράμματος δεν είναι αποδεκτή. Μάλιστα έχει προχωρήσει και σε κινήσεις που δείχνουν τη διάθεσή της (δείτε χρηματοδότηση Ελληνικών τραπεζών). Η απόλυτη ομοφωνία που υπάρχει στους κόλπους της καθώς και οι κινήσεις που γίνονται μαζί με την παντελή έλλειψη (ηθελημένων ή μη) διαρροών που να επιτρέπουν την επιλογή άλλου δρόμου για την ΕΕ, με κάνουν ιδιαίτερα απαισιόδοξο ότι θέλει να μετακινηθεί από τις θέσεις της.
Σε επικοινωνία με φίλους που μένουν σε Ευρωπαϊκές χώρες, η αίσθηση που υπάρχει στον κόσμο είναι πως οι Έλληνες ζητάμε να μην πληρώσουμε τα χρωστούμενα, ενώ παράλληλα θέλουμε και νέα δάνεια. Αυτό, όχι μόνο στα δικά τους αυτιά, αλλά και στα δικά μου, ακούγεται παράλογο. Υπάρχει λοιπόν και πίεση από τους πολίτες των χωρών που μας δάνεισαν ώστε οι πολιτικοί τους να μην κάνουν πίσω.
Παράλληλα η ΕΕ βλέπει πως γενναιόδωρες παραχωρήσεις, σαν αυτές που ζητάει η Ελλάδα, θα επιτρέψουν και σε άλλα ευρωπαϊκά κόμματα να αρχίσουν να ζητούν τα δικά τους. Επιπλέον θα φανεί σαν να υποχωρεί σε μια αδύναμη χώρα. Αυτό θα βλάψει την εικόνα της και θα μειώσει τη συνοχή και τη συνεκτικότητά της (σύνδεση με πιο πάνω).
Δεν βλέπω λοιπόν διαπραγμάτευση σε αυτό που γίνεται. Μοιάζει η Ελληνική κυβέρνηση να προσπαθεί να πείσει την Ευρώπη, αλλά άλλο η πειθώ και άλλο η διαπραγμάτευση. Τελικά δεν νομίζω ούτε να τη πείσει.
Υπάρχει πιθανότητα να κάνω λάθος; Βεβαίως και υπάρχει. Δεν είμαι στο μυαλό του Σόιμπλε και ούτε θα ήθελα να ήμουν. Αλλά, ως έχουν τα πράγματα, αν τελικά μας δώσει κάτι η ΕΕ, θα είναι για τα μάτια του κόσμου και όχι κάτι ουσιώδες.
Αυτό το κάτι θα το εκμεταλλευτεί ο ΣΥΡΙΖΑ βέβαια, όπως θα έκανε κάθε κόμμα στη θέση του και θα προσπαθήσει να μας το πουλήσει σαν επιτυχία.
Εν τω μεταξύ το ερώτημα που πλανάται στο δικό μου μυαλό τουλάχιστον είναι αν τελικά έχουμε μια διαπραγμάτευση ή όχι.
Προκειμένου να έχεις διαπραγμάτευση πρέπει να πληρούνται οι δύο παρακάτω προϋποθέσεις:
Να έχεις κοινό έδαφος με την άλλη πλευρά
Να μπορείς να μετακινηθείς από τη θέση σου προκειμένου να συναντήσεις τον άλλο σε κάποιο σημείο της διαδρομής, όχι απαραίτητα στη μέση.
Ας δούμε το κάθε ένα ξεχωριστά
Κοινό έδαφος
Λέμε πως τα δύο μέρη μιας διαπραγμάτευσης έχουν κοινό έδαφος όταν μέρος των στόχων τους είναι κοινό.
Όταν ξεκίνησε η κρίση, η ΕΕ και η Ελλάδα είχαν ξεκάθαρο κοινό έδαφος: την παραμονή της Ελλάδας μακριά από την άτακτη χρεοκοπία. Αυτό συνέβηκε διότι οι διάφορες Ευρωπαϊκές τράπεζες είχαν πολλά ομόλογά μας και αν κάναμε παύση πληρωμών οι συνέπειες θα ήταν μεγάλες και δυσάρεστες.
Μέσα στα 5 χρόνια που πέρασαν από τότε, η ΕΕ φρόντισε να εξαφανίσει αυτό το κίνδυνο και πλέον, ακόμα και αν η Ελλάδα κηρύξει παύση πληρωμών, οι επιπτώσεις θα είναι πολύ μικρές. Τόσο μικρές ώστε να τις αντέξει άνετα το τραπεζικό της σύστημα χωρίς ιδιαίτερες συνέπειες. Συνεπώς το κοινό έδαφος της μη άτακτης χρεοκοπίας της Ελλάδας δεν υπάρχει πια.
Ποιο άλλο θα μπορούσε να είναι κοινό έδαφος; Να μείνει η Ελλάδα στην ΕΕ; Γιατί να ενδιαφερθεί η ΕΕ για την Ελλάδα; Αποτελεί ένα πολύ μικρό ποσοστό του Ευρωπαϊκού ΑΕΠ. Δεν θα κλονιστούν ισορροπίες ούτε θα μειωθεί η δύναμη.
Μήπως η περιβόητη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας έχει σημασία; Όχι στρατιωτικά μιας και η εποχή των διακρατικών πολέμων πέρασε. Πλέον το εμπόριο σε μια παγκοσμοιοποιημένη οικονομία είναι πιο κερδοφόρο από ένα πόλεμο. Ας το δούμε διαφορετικά. Τι ζημιά θα πάθει η ΕΕ αν η Ελλάδα είναι αδύναμη; Δεν μπορώ να σκεφτώ κάτι.
Μήπως κοινό έδαφος είναι η «συνέχεια και συνεκτικότητα της ΕΕ», όπως μου είπε ένας φίλος; Προσωπικά δεν πιστεύω πως οι συναισθηματισμοί επηρεάζουν σε αυτό το επίπεδο. Η ΕΕ θα συνεχίσει να υπάρχει και χωρίς την Ελλάδα. Αντιθέτως, αν υποχωρήσει η ΕΕ στα αιτήματα της Ελλάδας τότε ίσως να ρισκάρει τη συνεκτικότητά της, αλλά αυτό θα το δούμε παρακάτω.
Δεν βλέπω λοιπόν κοινό έδαφος. Μπορεί να μου ξεφεύγει κάτι και θα ήθελα λογικές προτάσεις, αλλά εγώ δεν βλέπω τίποτε άλλο.
Δυνατότητα μετακίνησης των θέσεων
Ας ξεκαθαρίσουμε από την αρχή πως οι θέσεις των δύο μερών, Ελλάδας (μέσω κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ) και ΕΕ είναι αρκετά ξεκάθαρες. Η ΕΕ θέλει υλοποίηση του προγράμματος όπως αυτό είχε συμφωνηθεί από την κυβέρνηση Σαμαρά μιας και θεωρεί πως ένα κράτος έχει συνέχεια όποιο κόμμα και αν κυβερνά, και ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει, ή τουλάχιστον ήθελε γιατί μετακινεί τις θέσεις του τελευταία, να επαναδιαπραγματευθεί το μνημόνιο από το μηδέν.
Μετά από τις συναντήσεις που είχε ο υπουργός Οικονομικών Γ. Βαρουφάκης φαίνεται το εξής: Ο ΣΥΡΙΖΑ, μέσω Βαρουφάκη, μετακινεί τις θέσεις του (δείτε πως ξεχάστηκε το θέμα του κουρέματος και λοιπές δηλώσεις περί 67%) ενώ η ΕΕ δεν έχει κουνήσει ούτε χιλιοστό!
Μπορεί κάποιος να μου πει πως αυτό είναι μέρος της τακτικής της ΕΕ, αλλά δεν νομίζω και θα σας πω γιατί. Η ΕΕ έχει πει ξεκάθαρα, από όλα τα «στόματα», πως αλλαγή στους όρους του προγράμματος δεν είναι αποδεκτή. Μάλιστα έχει προχωρήσει και σε κινήσεις που δείχνουν τη διάθεσή της (δείτε χρηματοδότηση Ελληνικών τραπεζών). Η απόλυτη ομοφωνία που υπάρχει στους κόλπους της καθώς και οι κινήσεις που γίνονται μαζί με την παντελή έλλειψη (ηθελημένων ή μη) διαρροών που να επιτρέπουν την επιλογή άλλου δρόμου για την ΕΕ, με κάνουν ιδιαίτερα απαισιόδοξο ότι θέλει να μετακινηθεί από τις θέσεις της.
Σε επικοινωνία με φίλους που μένουν σε Ευρωπαϊκές χώρες, η αίσθηση που υπάρχει στον κόσμο είναι πως οι Έλληνες ζητάμε να μην πληρώσουμε τα χρωστούμενα, ενώ παράλληλα θέλουμε και νέα δάνεια. Αυτό, όχι μόνο στα δικά τους αυτιά, αλλά και στα δικά μου, ακούγεται παράλογο. Υπάρχει λοιπόν και πίεση από τους πολίτες των χωρών που μας δάνεισαν ώστε οι πολιτικοί τους να μην κάνουν πίσω.
Παράλληλα η ΕΕ βλέπει πως γενναιόδωρες παραχωρήσεις, σαν αυτές που ζητάει η Ελλάδα, θα επιτρέψουν και σε άλλα ευρωπαϊκά κόμματα να αρχίσουν να ζητούν τα δικά τους. Επιπλέον θα φανεί σαν να υποχωρεί σε μια αδύναμη χώρα. Αυτό θα βλάψει την εικόνα της και θα μειώσει τη συνοχή και τη συνεκτικότητά της (σύνδεση με πιο πάνω).
Δεν βλέπω λοιπόν διαπραγμάτευση σε αυτό που γίνεται. Μοιάζει η Ελληνική κυβέρνηση να προσπαθεί να πείσει την Ευρώπη, αλλά άλλο η πειθώ και άλλο η διαπραγμάτευση. Τελικά δεν νομίζω ούτε να τη πείσει.
Υπάρχει πιθανότητα να κάνω λάθος; Βεβαίως και υπάρχει. Δεν είμαι στο μυαλό του Σόιμπλε και ούτε θα ήθελα να ήμουν. Αλλά, ως έχουν τα πράγματα, αν τελικά μας δώσει κάτι η ΕΕ, θα είναι για τα μάτια του κόσμου και όχι κάτι ουσιώδες.
Αυτό το κάτι θα το εκμεταλλευτεί ο ΣΥΡΙΖΑ βέβαια, όπως θα έκανε κάθε κόμμα στη θέση του και θα προσπαθήσει να μας το πουλήσει σαν επιτυχία.
